ZAROBLJENICI APRILSKOG RATA (31)

Zatočenici u Nirnbergu, baraka 71, 4. jul 1942. (Dragoljub Rodić je označen krstićem) (Fotografije lična arhiva.

U brojnim reagovanjima na serijal „Politike” o zarobljenicima Aprilskog rata, jedno pismo je našoj redakciji stiglo i iz Republike Srpske. Naš čitalac Dragoljub Rodić iz Bijeljine poslao nam je priču o svom dedi, po kojem je i dobio ime. Njegov deda Dragoljub  Dragan Rodić (1912–1990) bio je oficir Kraljevine Jugoslavije i zatočenik u Nemačkoj.

 

„Rođen u Banjaluci, deda je 1932. završio Nižu školu Vojne akademije. Proizveden je u čin potporučnika i dobio je raspored u Bijeljini. Posle niza unapređenja, 1940. je kao pešadijski kapetan druge klase prekomandovan u Sarajevo, gde se seli sa suprugom Zagorkom i dočekuje Aprilski rat. Njegova jedinica je poslata u Imotski da uguši pobunu ustaša. Sa gušenjem pobune došao je i kraj rata i kapitulacija Kraljevine Jugoslavije. Dragan je zarobljen na planini Prenj i odveden u Nemačku gde je do 1945. prošao kroz jedanaest logora”, kaže Rodić, Dragoljubov unuk.

Između ostalog, njegov deda je bio i u logoru u pokrajini Pomeraniji pored Baltičkog mora.

„Pošto je bio obučen u laganu letnju uniformu a napolju je bio oštar mraz, deda je, da bi preživeo, s jednim zarobljenikom trampio svoj ručni sat sa posvetom kralja Aleksandra, koji su dobili svi svršeni pitomci Vojne akademije, za debeli zimski džemper”, navodi Rodić.

Od 1944. okupaciona štampa koja je ponekad dolazila do oficira, počela je da objavljuje vesti o partizanskom pokretu otpora u Jugoslaviji i o Titu.

„Mnogi zarobljeni oficiri izražavali su nevericu u sposobnost partizana da uspešno ratuju jer nisu završili vojne škole. Među oficirima se osećala podela što se tiče odnosa prema partizanskom pokretu. Mlađi, među kojima je bio i moj deda, su formirali kulturno-umetničko udruženje ’Buna’ koje je povremeno izvodilo pozorišne i muzičke predstave u logoru. Kada je ishod rata bio očigledan, nemačka vojska u Jugoslaviji nije ubijala sve zarobljene partizane, već bi ponekog sporadično upućivala u zarobljeničke logore u Nemačkoj. Tako je u logor prispeo i Čedo Petrović, profesor iz Bijeljine, pa je Dragan prvi put neposredno čuo vesti o svojoj porodici. Do tada je mogao da šalje i prima od porodice poštu koja je bila cenzurisana”, objašnjava Rodić.

Dragoljub Dragan Rodić (1912–1990), fotografija iz 1940. godine

Pošto su Amerikanci oslobodili Dragoljuba i njegove sapatnike iz zatočeništva, mnogi zarobljenici su bili slabi i iscrpljeni, pa nisu mogli da izdrže put do kuće. Zato su smeštani po bolnicama ili kod nemačkih porodica dok se ne oporave.

„Te nemačke porodice rado su ih primale jer je količina hrane koju su oficiri dobijali od Crvenog krsta bila mnogo veća od potreba jednog korisnika, pa su se i oni hranili uz njega. Oslobođeni oficiri su se ukrcali na voz za domovinu sredinom 1945. godine. Po povratku u Bijeljinu, Draganu je ponuđeno da bude predavač u vojnoj školi za rezervne oficire, ali on to nije prihvatio. Razlog je bio savet koji je dobio od druga sa vojne akademije Ante Fabrisa, koji je kao Hrvat izbegao zarobljeništvo i na leto 1941. se priključio partizanskom pokretu. Fabris je rekao Draganu da, iako je moj deda zvanično ravnopravan sa ostalim oficirima, se oseća određena rezerva prema njemu kao kraljevom oficiru. Umesto u vojnoj školi, Dragan se zaposlio u rudniku Ugljevik u službi knjigovodstva. Knjigovodstvom se bavio do kraja svog radnog veka, radeći u raznim preduzećima. Preminuo je januara 1990. godine”, ističe Rodić.

Iako je u mladosti doživeo ratnu traumu, deda Dragan nije dao da to naruši njegov urođeni optimizam.

„Svirao je gitaru, pevao i pisao stihove. Glumio je u bijeljinskom amaterskom pozorištu ’Scena’. U posleratnim godinama oskudice, kada je malo ko mario za zabavu i umetnost, priređivao je muzičke večeri svojoj porodici: supruzi Zagorki (mojoj baki), ćerki Slađani (mojoj tetki, rođenoj 1946. godine) i sinu Miomiru (mom ocu, rođenom 1950. godine). Deda je iškolovao svoju decu i dočekao dvoje unučadi; Vladimira od ćerke i Teodoru od sina. Drugo dvoje unučadi, Dragana i ja, takođe od sina Miomira, nažalost nismo upoznali dedu”, zaključuje Rodić.

 

 

 

 

 

izvor POLITIKA

Ostavite prvi komentar

Ostavite komentar

Vaša imejl adresa neće biti objavljena.


*