Zatvorskom stražaru uslovna kazna zbog nasilja prema advokatu

Osnovni sud u Rumi izrekao je Nebojši Mitroviću, stražaru zatvora u Sremskoj Mitrovici, kaznu od deset meseci zatvora, uslovno na tri godine, za krivično delo ometanje pravde. Sud je utvrdio da je Mitrović 18. jula 2018. upao u kancelariju advokata Srbislava Spajića u Rumi, pretio mu, vređao ga, pljuvao u lice i odbio njegov zahtev da napusti kancelariju, a kada je advokat pokušao da pozove policiju – udario ga je tako da mu je iz ruke izbio mobilni telefon.

Prema navodima iz optužnog predloga Osnovnog javnog tužilaštva u Rumi, advokat Spajić je u to vreme zastupao klijenta u jednom sporu protiv okrivljenog Mitrovića i to je bio razlog za ovaj incident.

Predstavnici advokature iz Radne grupe za praćenje svih napada na advokate i unapređenje krivičnopravne zaštite advokata, koja je nedavno osnovana pri Ministarstvu pravde, smatraju da je kazna blaga i neprimerena društvenoj opasnosti ovog krivičnog dela.

Poslednji napad na advokata dogodio se krajem prošle godine ispred Specijalnog suda u Beogradu kada je okrivljeni u procesu „valjevskoj grupi”  Zoran Jeličić udario šakama u glavu svog branioca po službenoj dužnosti Vojislava Jovovića. Jeličić je na suđenja dolazio iz kućnog pritvora, a uhapšen je iste večeri zbog sumnje da je izvršio krivično delo ometanje pravde.

Prema podacima dostavljenim ovoj radnoj grupi, kako navodi advokat Dušan Bratić, od 1997. godine do aprila 2019. prijavljena su 124 dela učinjena prema advokatima u vršenju advokatske službe, najviše tokom 2018. godine – 45, dok su za prva tri meseca 2019. godine zabeležena 22 dela napada na advokate.

– Broj izvršenih dela je i veći jer mnoge kolege iz različitih razloga, neretko iz skeptičnosti prema izvesnosti reakcije državnih organa, ne prijavljuju događaje, zbog čega oni ostaju kao tamna brojka kriminaliteta – kaže advokat Dušan Bratić, član radne grupe.

Posle ubistva advokata Dragoslava Miše Ognjanovića u Novom Beogradu u julu 2018. godine, AKS je saopštila da su tokom prethodnih 15 godina ubijena četiri advokata, a zabeleženo je 49 napada na život advokata, od čega je samo 14 bilo rešeno. Bilo je i više pokušaja ubistva, podmetanja eksploziva i bacanja eksplozivnih naprava, obijanja stanova i kancelarija, napada nožem i kiselinom, paljenja automobila i pretnji.

Advokat Vladimir Zrelec ubijen je u centru Beograda, na Vračaru, u decembru 2015. godine. Za ovaj zločin pravnosnažno je na 30 godina zatvora osuđen Vladimir Šaranović. Advokatski pripravnik Nemanja Stojanović iz Jagodine ubijen je u septembru 2017. ispred ulaza u zgradu, a advokat Momir Lazić iz Sente ubijen je na ulazu u svoju kuću 2007. godine.

Posle ubistva Dragoslava Ognjanovića, koje još nije rasvetljeno, advokati su obustavili rad na nedelju dana i zahtevali od državnih organa da što pre reše slučaj. Kasnije je osnovana i radna grupa koja bavi praćenjem istraga, a uvedeno je i krivično delo napad na advokata.

– U većini slučajeva saznanja koja smo dobijali dijametralno su se razlikovala od podataka MUP-a. Na primer, od oštećenih smo saznavali da su izvršioci poznati, da postoje materijalni dokazi poput snimaka kamera i transkripata tajnog nadzora komunikacija pribavljenih na zakonit način, čaura sa lica mesta koje po tragovima odgovaraju pištolju pronađenom kod određenog lica. Imali smo i informacije da osumnjičeni za kojima je raspisana potraga godinu dana svakodnevno sedi ispred kafića pored kancelarije oštećenog advokata, da su izvršioci lica povezana sa starešinama u MUP-u, da su neki slučajevi u operativnom smislu odavno rasvetljeni, ali se sa privođenjem osumnjičenih zastalo, da tužilaštvo dve godine urgira da policija dostavi pretragu baznih stanica za određeni broj telefona osumnjičenih – navodi naš sagovornik.

Kao eklatantan primer navodi slučaj paljenja putničkog vozila kolege Veljka Delibašića iz Advokatske komore Beograda, koje je izvršeno 2016. godine i posle pet meseci u potpunosti rasvetljeno, ali je potom prestao svaki rad po predmetu, do angažovanja radne grupe.

– Primećene su i dokumentovane nepravilnosti u postupanju policije i tužilaštava, koje imaju obrise sistemskih grešaka, a koje pored neefikasnosti uzrokuju i dodatno nepoverenje u policiju i pravosuđe i demotivišu advokate da prijavljuju dela i traže zaštitu – kaže Bratić.

Ukazuje da je evidentan trend porasta broja dela izvršenih prema advokatima, pa se nameće pitanje uzroka tog kriminalnog fenomena.

– Uzroci su brojni, tajanstveni i isprepleteni, sa svojim specifičnim osobenostima i unutrašnjim pobudama izvršilaca, ali se čini da se izdvajaju dva pretežna uzroka. Jedan leži u odnosu između izvršilaca i žrtvi, u tom nekada suptilnom odnosu stranke i advokata i protivne strane – kaže Bratić.

Ističe da zato represija države nije dovoljna već da je neophodna i provera poznavanja Kodeksa etika advokata i preventivno delovanje advokatskih komora.

– Etički kodeks ne štiti samo treća lica od rđavog postupanja advokata i ugled advokature već na posredan način, naučenim izbegavanjem ekscesnih situacija, štiti i advokata od ispoljavanja agresije trećih lica, direktnih ili indirektnih učesnika u postupcima – kaže naš sagovornik.

Drugi uzrok za učestale napade na advokate vidi u tome što su vlasnici kapitala u privredi postali pojedinci, koji su neretko interesno povezani sa ljudima u državnim strukturama na svim nivoima i koji probleme svog kapitala i poslovanja svode na problem s advokatima i drugom stranom u sporu. Zbog toga su se, kaže Bratić, tradicionalni napadi na advokate angažovane u krivičnoj materiji poslednjih godina prelili na one koji postupaju u privrednim i građanskim sporovima.