Dan koji je ostao zapisan u istoriji Srbije i Jugoslavije

4. septembar jedan je od datuma koji podseća na burne događaje tokom završne godine Drugog svetskog rata na prostoru Jugoslavije. Borbe su se vodile širom Srbije, Vojvodine, Bosne, Makedonije i Slovenije, dok su se ratne prilike brzo menjale.

1944. – JEDINICE NOVJ UŠLE U KNJAŽEVAC

Na današnji dan 1944. godine jedinice 23. udarne divizije NOVJ ušle su u Knjaževac. Nemačke snage povukle su se prema Zaječaru, dok su se bugarske jedinice povlačile prema Pirotu.

Prema istorijskim zapisima, u gradu je tom prilikom zarobljeno oko 150 pripadnika Knjaževačkog četničkog korpusa.

Ovaj događaj bio je deo šireg niza borbi u istočnoj Srbiji, koje će samo nekoliko dana kasnije biti nastavljene i oko Zaječara.

 BORBE U VOJVODINI – OD BOLJEVACA DO RUMENKE

Na prostoru Vojvodine 4. septembra 1944. godine takođe su vođene intenzivne borbe.

U Boljevcima u južnom Sremu, jedinice 6. vojvođanske NOU brigade, uz sadejstvo Posavskog NOP odreda, napale su četničke snage. Posle višesatne borbe jedinice su se povukle iz sela, uz gubitke na obe strane.

Posebno je zanimljiv događaj vezan za Rumenku kod Novog Sada.

Borci Novosadskog NOP odreda izvršili su napad na železničku stanicu u Rumenki. Straža je bila primorana da se povuče, a napadači su zaplenili deo oružja i razorili stanične uređaje.

NAPADI NA ŽELEZNIČKE PRUGE

Ratne operacije na prostoru Vojvodine tog dana bile su usmerene i na železnički saobraćaj.

Između Rume i Kraljevaca razrušeno je oko 600 metara pruge, dok su delovi Sremske operativne zone izveli diverzije na pruzi između Sremskih Karlovaca i Čortanovaca, kao i između Beške i Inđije.

Na prostoru između Šida i Tovarnika takođe je razrušen deo železničke pruge.

 1944. – FORMIRAN BITOLJSKI NOP ODRED

U selu Podmočani, u blizini Resna, 4. septembra 1944. godine od oko 100 boraca izdvojenih iz sastava 7. makedonske NO brigade formiran je Bitoljski NOP odred.

BORBE KOD NOVOG MESTA

Istog dana vodile su se teške borbe i u Sloveniji. Na položajima Jurna Vas – Podgrad – Vrh, kod Novog Mesta, 12. slovenačka brigada vodila je borbe protiv nemačkih i domobranskih snaga koje su pokušavale da prodru prema njenim položajima.

 PUT KA OSLOBOĐENJU ISTOČNE SRBIJE

Događaji od 4. septembra bili su deo šireg procesa koji je tokom jeseni 1944. doveo do oslobođenja velikog dela Srbije.

Samo tri dana kasnije, 7. septembra 1944., 23. udarna divizija NOVJ zauzela je Zaječar posle teških borbi.

 4. SEPTEMBAR – DAN KOJI NE TREBA ZABORAVITI

Istorija 4. septembra 1944. godine pokazuje koliko je situacija na prostoru tadašnje Jugoslavije bila složena. Borbe su se istovremeno vodile na velikom prostoru, od Vojvodine i Srbije do Makedonije i Slovenije.

Od Knjaževca i Zaječara, preko Rumenke, Rume i Srema, do Makedonije i Slovenije – 4. septembar 1944. ostao je zabeležen kao dan intenzivnih vojnih operacija koje su prethodile završnici Drugog svetskog rata na prostoru Jugoslavije.

Portal Balkan 381 – čuvamo sećanje na događaje koji su oblikovali našu istoriju.