Na fotografiji je Hram Svetog proroka Ilije u Ličkoj Jesenici, na području opštine Saborsko u Lici.

Hram Svetog proroka Ilije – istorija

Godinu gradnje: najčešće se navodi 1751. godina, ali noviji istorijski rad navodi da pojedini izvori daju 1748. godinu.  „sagrađen sredinom XVIII veka, oko 1748–1751. godine“, ili jednostavno „sagrađen 1751. godine“, jer tu godinu navodi i zvanična stranica Opštine Saborsko.

Još je zanimljivije što je hram, prema istraživanju, podignut na starom crkvištu na kojem je postojala crkva još pre osmanskog perioda. Hram je bio središte tadašnje pravoslavne parohije Lička Jesenica, koja je obuhvatala Jesenicu, Begovac, Blata i Saborsko.

Nekada veoma brojna parohija

Parohija je krajem XVIII i početkom XIX veka bila veoma značajna. Prema domovnom protokolu iz 1768. godine, imala je 58 domova, a do 1800. broj je porastao na 117 domova i 1.368 stanovnika. To pokazuje koliko je ovaj hram bio važan za pravoslavno stanovništvo šireg područja.

Početkom XX veka parohija je i dalje bila brojna – 1902. godine zabeleženo je 1.780 pravoslavnih vernika, a 1913. godine 1.738.

 Hram je teško stradao u Drugom svetskom ratu

U januaru 1943. godine hram je tokom ratnih sukoba teško oštećen. Prema istorijskom istraživanju, granatiranjem su uništeni zvonik i deo južnog zida. Nakon rata hram je obnovljen.

Kasnije je obnovljen i krov, a 2015. godine potpuno je obnovljena unutrašnjost hrama, prema podacima objavljenim u istraživanju o crkvenoj istoriji Saborskog.

 Ikonostas i ikone

Posebno je zanimljiv podatak o ikonama. Prema pisanju o obnovi svetinje, u hramu su se nalazile oko 200 godina stare ikone, koje su pripisane slikaru Fridrihu Hamerlicu i opisane kao dela baroknog stila.

Tokom ratnih događaja devedesetih neke ikone su nestale sa ikonostasa. Deo njih je kasnije vraćen, a za preostala prazna mesta urađene su nove ikone.

Važan podatak  je i da Hram Svetog proroka Ilije, za razliku od mnogih drugih svetinja u okolini, prema službenoj stranici Opštine Saborsko nije stradao u Domovinskom ratu.

LIČKA JESENICA – Na padinama ličkih planina, u mestu Lička Jesenica, nalazi se Hram Svetog proroka Ilije, pravoslavna svetinja čija istorija seže duboko u XVIII vek.

Hram je, prema najčešće navođenim podacima, sagrađen 1751. godine, dok pojedini istorijski izvori navode 1748. godinu. Podignut je na prostoru starog crkvišta, na mestu na kojem je postojala hrišćanska bogomolja i pre njegovog današnjeg objekta.

Tokom XVIII i XIX veka hram je bio središte parohije Lička Jesenica, koja je obuhvatala širi prostor. Parohija je početkom XIX veka imala više od hiljadu vernika, a početkom XX veka broj pravoslavnih stanovnika bio je još veći.

Svetinja je teško stradala tokom Drugog svetskog rata. U ratnim sukobima 1943. godine granatirani su hram, zvonik i deo južnog zida. Posle rata usledila je obnova, a tokom narednih decenija hram je više puta uređivan i obnavljan.

Posebnu vrednost predstavljaju stare ikone i ikonostas. Deo istorijskih ikona, koje se povezuju sa slikarom Fridrihom Hamerlicom i baroknom umetničkom tradicijom, nestao je tokom ratnih godina devedesetih, ali su pojedine ikone kasnije vraćene, dok je ikonostas vremenom ponovo popunjen.

Danas Hram Svetog proroka Ilije ostaje jedno od važnih svedočanstava višestolećnog pravoslavnog i kulturnog nasleđa Ličke Jesenice. Svake godine 2. avgusta, na praznik Svetog proroka Ilije, ovde se okupljaju vernici i ljudi poreklom iz ovog kraja, čuvajući tradiciju koja traje više od dva i po veka.

Fotografija: Portal Balkan TV, Lička Jesenica, 2. avgust 2026. godine.