Saopštenje Ambasade Islamske Republike Iran u Beogradu povodom druge godišnjice povlačenja Sjedinjenih Američkih Država iz Zajedničkog sveobuhvatnog akcionog plana (JCPOA)

Sjedinjene Američke Države imaju mračnu istoriju nepoštovanja bilateralnih i multilateralnih međunarodnih obaveza, a JCPOA jedna je od žrtava jednostranog i neodgovornog pristupa američkog režima. Jednostrano i nezakonito povlačenje iz JCPOA, dana 8. maja 2018.godine, osim što je znak američkog nelegalnog i neodgovornog pristupa, već je i jasan razlog zašto se ovom režimu ni pod kojim uslovima ne može verovati, a to predstavlja ozbiljnu pretnju međunarodnom miru i bezbednosti.

Stoga se od međunarodne zajednice očekuje da odmah reaguje na takvo ponašanje američkog režima i da od Sjedinjenih Američkih Država traži odgovornost u vezi sa njihovim jednostranim i nezakonitim povlačenjem iz JCPOA, i u vezi sa njihovim ponovnim nametanjem i maksimalnim sprovođenjem jednostranih sankcija i pritiskom protiv vlade i naroda Irana.

U prvim danima nakon povlačenja Sjedinjenih Američkih Država iz JCPOA, Islamska Republika Iran iskoristila je diplomatsku priliku da na zahtev preostalih država potpisnica JCPOA, odloži sprovođenje svog prava na potpuno i delimično ispunjenje obaveza na osnovu JCPOA-a. S druge strane, preostale zemlje potpisnice JCPOA-a preuzele su 11 specifičnih obaveza u odgovoru na iransko nastavljeno pridržavanje JCPOA. Ali do sada nije izvršena nijedna obaveza koju su preuzele tri evropske članice JCPOA-a.

Stoga je na kraju Islamska Republika Iran odlučila da sprovede svoja prava u skladu sa odredbama JCPOA-a (članovi 26 i 36) kako bi spasila JCPOA. Važno je napomenuti da, s obzirom na to da se u svetu najveći nivo inspekcija vrši u pogledu iranskog nuklearnog programa, i da je program pod najstrožim sistemom utvrđivanja činjenica, ovaj program ne može predstavljati rizik od proliferacije.

Odnedavno se čuju glasine da Sjedinjene Američke Države žele da, podnošenjem nacrta rezolucije Savetu bezbednosti UN-a, obnove embargo na oružje protiv Islamske Republike Iran, koji će biti ukinut Rezolucijom 2231 u oktobru 2020. godine. Prema osnovnim načelima međunarodnog prava koji regulišu međunarodne odnose, treba imati na umu da država koja ne ispunjava svoje obaveze prema rezolucijama Saveta bezbednosti, uključujući Rezoluciju 2231, ne može sebi dati pravo na to. Stoga, budući da su se Sjedinjene Američke Države povukle iz Saveta bezbednosti UN-a i grubo prekršile svoje obaveze prema Rezoluciji 2231 Saveta bezbednosti, one nisu u poziciji da polažu pravo na osnovu Rezolucije Saveta bezbednosti i JCPOA i na osnovu toga da traže usvajanje nove rezolucije Saveta bezbednosti UN-a.

Očekuje se da će se međunarodna zajednica suprotstaviti proizvoljnim interpretacijama i nezakonitom ponašanju američkog režima, što predstavlja novu pretnju međunarodnom miru i bezbednosti, kako bi se sprečila institucionalizacija ponašanja suprotnog normama međunarodnog prava.