Branko Ćopić bio je jedan od najpoznatijih i najčitanijih srpskih i jugoslovenskih književnika 20. veka. Bio je romanopisac, pripovedač, pesnik i pisac za decu, čija su dela obeležila odrastanje mnogih generacija.
Rođen je 1. januara 1915. godine u selu Hašani, podno planine Grmeč, kod Bosanske Krupe, u današnjoj Bosni i Hercegovini.
Preminuo je 26. marta 1984. godine u Beogradu, u 69. godini života.
Detinjstvo i školovanje
Branko Ćopić odrastao je u siromašnoj seoskoj porodici. Rano je ostao bez oca, pa su značajnu ulogu u njegovom odrastanju imali majka, deda Rade i stric Nikola.
Posebno mesto u njegovom životu zauzimao je deda Rade, čije su priče, mudrost i humor kasnije postali inspiracija za brojne književne likove.
Osnovnu školu završio je u Hašanima, školovao se u Bihaću, Banjaluci i Sarajevu, a studije je završio na Filozofskom fakultetu u Beogradu 1940. godine.
Književno stvaralaštvo
Ćopić je pisao o običnom čoveku, seljacima, deci, ratnicima, siromaštvu, prijateljstvu, ljubavi i nepravdi.
Njegovo stvaralaštvo prepoznatljivo je po toplini, narodnom humoru, živopisnim likovima i dubokoj privrženosti zavičaju.
Među njegovim najpoznatijim delima su:
„Orlovi rano lete“ – roman o detinjstvu i odrastanju uoči Drugog svetskog rata.
„Magareće godine“ – duhovita priča o školskim danima i dečačkim nestašlucima.
„Bašta sljezove boje“ – zbirka pripovedaka prožeta sećanjima, nežnošću i setom.
„Doživljaji Nikoletine Bursaća“ – priče o neobičnom partizanskom junaku.
„Prolom“ – roman o ratnim zbivanjima u Bosanskoj Krajini.
„Gluvi barut“ – roman o ratu, revoluciji i moralnim sukobima.
„Ježeva kućica“ – čuvena priča u stihovima o ljubavi prema sopstvenom domu.
Drugi svetski rat
Tokom Drugog svetskog rata Branko Ćopić priključio se partizanskom pokretu i radio kao ratni dopisnik.
Ratna iskustva ostavila su dubok trag u njegovom književnom stvaralaštvu. Pisao je o hrabrosti, stradanju, drugarstvu, ali i o tragičnim posledicama rata.
Priznanja i književni značaj
Branko Ćopić bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti.
Dobitnik je brojnih književnih priznanja, među kojima je i NIN-ova nagrada za roman „Ne tuguj, bronzana stražo“, dodeljena 1958. godine.
Njegova dela prevođena su na mnoge jezike, a brojne škole, ulice i ustanove nose njegovo ime.
Poslednje godine života
Iako je bio omiljen među čitaocima, Ćopić je imao i teške životne periode. Zbog satiričnih priča u kojima je kritikovao vlast i društvene nepravde, suočavao se sa političkim pritiscima.
Njegov život tragično je okončan samoubistvom 26. marta 1984. godine u Beogradu. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju.
Zašto je Branko Ćopić važan za srpsku kulturu?
Ćopić je svojim delima sačuvao govor, običaje, humor i duh naroda Bosanske Krajine. Njegova književnost predstavlja dragoceno svedočanstvo o životu srpskog naroda u Bosni i Hercegovini tokom 20. veka.
Njegove knjige nisu samo priče o prošlosti, već i trajne lekcije o čovečnosti, poštenju, prijateljstvu i ljubavi prema rodnom kraju.
Za dokumentarni film „Srpski pisci – čuvari jezika i identiteta“, Branko Ćopić bio bi izuzetno značajna ličnost. Njegova rodna kuća u Hašanima, krajiški pejzaži i svedočanstva poznavalaca njegovog dela mogli bi da budu osnova posebne filmske priče.
BTV
Be the first to comment