Novi laureat međunarodne nagrade „Branko Radičević“

Na današnjoj, završnoj sednici, ovu odluku jednoglasno je doneo žiri Brankovog kola u sastavu: Nenad Grujičić (predsednik), Andrea Beata Bicok i Radmilo V. Radovanović.

Među dosadašnjim dobitnicima međunarodne nagrade „Branko Radičević“ nalaze se istaknuti pesnici i pisci iz sveta: Vjačeslav Kuprijanov (Švajcarska – Rusija), Filip Tanselen (Francuska), Naso Vajena (Grčka), Nikita Danilov (Rumunija), Kerol En Dafi (Velika Britanija), Valerij Latinjin (Rusija), Slavomir Gvozdenović (Rumunija), Babken Simonjan (Jermenija), Petar Milošević (Mađarska), Enes Kišević (Hrvatska), Jirgen Izrael (Nemačka), Olga Martinova (Rusija – Nemačka) i Budimir Dubak (Crna Gora).

Izvor: RTV

Husein Dervišević rođen je 28. decembra 1948. godine u Bihaću, gde je završio osnovnu školu i gimnaziju. Ovaj plodni i svestrani pesnik, pripovedač, romanopisac, esejista, umetnik fotografije, publicista i novinar, prvu zbirku pesama „Praznik“ objavio je u svojoj dvadeset prvoj godini, a zatim su usledile nove knjige poezije i proze, među kojima je i značajan broj za decu.

Posle prvenca (1969), izašle su tri knjige pesama u sarajevskoj „Svjetlosti“: „Nigdina“ (1973), „Kad me uzme luda rima“ (1978) i „Napasne basne“ – pesme za decu (1979), a potom rukopisi objavljeni kod drugih sarajevskih, beogradskih, banjalučkih i bihaćkih izdavača: „Medvjed ima dječje srce“ – pesme dza decu, (1980), „Verlen u autobusu“ – poezija, (1981), „Prodavac osmijeha“ – roman za decu (1983), „Grob-mladoženja i druge priče“, 1984, „Trojanska jabuka – poezija (1986), „Demonska plavet“ – poezija (1988), „Ćuti i plivaj“ – kratke priče (1990), „Nezgodne zgode Malca i Bleska“ – priče za decu (1998), „Ulicom Bišća“ – publicistički tekstovi (1999), „Samo jednom se ljubi“ – proza (1999), „Napasne i druge basne“ – pesme za decu (1999), „Zebra u gradu nije životinja“ – poezija (2001), „Borhes i mjesečina“ – poezija (2003), „Šta je pjesnik htio da kaže“ – poezija (2004), „Čudesno putovanje Hipa i Hopa“, proza za decu (2004), „Snovi za večeru“ – poezija, (2007), „Čitač samoće“ – poezija (2008), „Pseći bluz“ – poezija (2009) i „Cross-Road Blues“ – roman (2018). Čuvene su i Derviševićeve autorske emisije na Radio Bihaću gde je kao disk-džokej i hroničar čitao bajke o rokenrolu i „vremenu u kojem se samo jednom ljubilo“.

Još od svojih prvih knjiga, Dervišević je pokazao interesovanje za odnos muzičke supstance jezika i onoga što se saopštava pesmom. Pretrpevši neizbežne (i korisne) uticaje Rajka Petrova Noga u ranoj mladosti, Dervišević pronalazi svoj autentičan izraz i u vezanom i u slobodnom stihu. Povodom njegove râne, treće po redu knjige „Kad me uzme luda rima“, pre četrdeset dve godine u časopisu „Polja“, Tomislav Dretar je zapisao: „Dervišević je pjesnik zavičajnog, ali nije zavičajni pjesnik. On uspijeva univerzalno izraziti sredstvima i emocijama zavičajnosti. Njegovo pjesništvo je oslobođeno patosa lokalno-istorijskoga značaja i poruka. On traga za granicama bića i traži ih u sebi. Istovremeno traga i za smislom življenja, pa to znači da je njegovo poimanje svijeta slojevito i dublje.“

Ovo inicijalno zapažanje veoma je važno jer nas uvodi u bogato potonje pesničko i prozno stvaralaštvo Huseina Derviševića, gde se u lepoti igre u jeziku nalaze i izuzetne knjige za decu. Naglašena potreba za humorom i ironijom čini Derviševićevu poeziju i prozu svojevrsnim lakmus-papirom za demistifikaciju sive i surove stvarnosti. Dervišević je autor koji se ne zanima za istorijske glavešine i političke glasnogovornike, njihove pohode i pohare, već nedri literaturu koja najobičnijeg čoveka vidi kao glavnog nosioca oljuđenog života i sveta, osnovu svega što je izgrađeno i vaspostavljeno u miru.

U najnovijem romanu, predočavajući Bihać u dubini vremena, Dervišević, pored ostaloga, objašnjava značaj fotografije (kojom se uspešno i sâm bavi kao dokumentarista). On pominje nestanak njegovog ujaka u Drugom svetskom ratu, koji je jedne ratne zime na saonicama svoje svatove zaustavio pred foto-ateljeom „Silberštajn“: „Saonice još stoje i prozebli svatovi, a mlada još ne skida duvak (maramu). Kraj mlade je i mladoženja, na drugoj slici. On nije nestao u ratu, jer fotografija je najmoćnija umjetnost – umjetnost koja čuva od prolaznosti.“

Dervišević zapaža i dešifruje nemušti jezik između živog i neživog sveta, vidljivih i nevidljivih kapija života na Zemlji i na Nebu. Bihać prikazuje kao mesto u vihoru epoha gde su se smenjivale i koegzistirale velike religije. On uzdiže princip dobra iznad zla kao formulu za svoje umetničko poslanje, rasponi i valeri dobra postaju njegovom primarnom temom. Prikazuje čoveka kao biće sudbinski vezano za prirodu čiji su zakoni daleko čistiji i humaniji od zakona takozvanog urbanog i civilizovanog sveta na čijem licu stoji maska sa pečatom Judinog poljupca.

Sa duhovnim amblemom selimovićevske svesti o biću i jeziku, Husein Dervišević je, pored ostalog, pisao pesme u ekavskoj varijanti maternjeg jezika kao mnogi pesnici pre minulog rata u Bosni i Hercegovini. U jednoj sarajevskoj antologiji „novije poezije u BiH“ iz 1971. godine, koju je sastavio imenjak našeg laureata, Husein Tahmiščić, među četrdeset pet uvrštenih pesnika, čak devetnaest piše ekavicom: Izet Sarajlić, Duško Trifunović, Miodrag Žalica, Husein Tahmiščić, Rajko Petrov Nogo, Vladimir Nastić, Marko Vešović, Stevan Tontić, Ranko Risojević, Dragoljub Jeknić, Vojka Smiljanić, Zoran M. Jovanović, Velimir Milošević, Branko Marčeta, Tomislav Šipovac, Slavko Šantić, Meho Rizvanović, Radovan Karadžić i Mubera Pašić.

Poput Alekse Šantića koji se vezao za Mostar i ceo život proveo i pisao u tom gradu, slična je sudbina zadesila, ne oduzimajući mu mnogo, i Huseina Derviševića u Bihaću. Na širem planu, dakle, poput Bore Stankovića i Vranja, iliti Džejmsa Džojsa i Dablina, Dervišević je pesnik i pisac koji u lokalnom miljeu nalazi zakone vaseljenskog neprestano stremeći (post)modernosti i svojevrsnom eksperimentu na planu izraza i tematsko-motivskih iznenađenja.
Nagrađivan i uvršten u školsku lektiru Bosne i Hercegovine, Dervišević je podaleke 1984. godine za roman za decu „Prodavač osmijeha“ dobio priznanje za knjigu godine u BiH, koja je potom doživela više izdanja i prevoda na druge jezike, a u Mađarskoj takođe ušla u lektiru. I poezija mu je prevođena na engleski, italijanski, mađarski i turski jezik. Nastupajući 2010. godine, 39. Brankovom kolu, na Svečanom otvaranju Husein Dervišević je govorio pesmu posvećenu Branku Radičeviću.

Međunarodna nagrada „Branko Radičević“ biće svečano uručena Huseinu Derviševiću na jubilarnom 50. Brankovom kolu u najstarijoj srpskoj, čuvenoj Karlovačkoj gimnaziji u kojoj se Aleksije (Branko) Radičević školovao od 1835. do 1841. godine. Ovogodišnje Brankovo kolo trajaće od 10 – 20. septembra u Sremskim Karlovcima, na Stražilovu i u Novom Sadu.